کربوکسی متیل سلولز (CMC)

کربوکسی متیل سلولز (CMC) با فرمول شیمیایی C8H15NaO8 ، ابتدا در آلمان کشف و سپس در آمریکا و بعد در سایر کشورهای غربی گسترش یافته ، در دو گرید صنعتی و غذایی به صورت فراگیر مورد استفاده قرار می ‌گیرد. کربوکسی متیل سلولز یا CMC یک گرد سفید رنگ ، بی بو ، بدون رنگ، قابل تعلیق در آب و تحت شرایط نرمال غیر قابل تخمیر می‌ باشد. از نظر خواص شیمیایی و فیزیکی مورد لزوم در محیط استفاده معمولاً از آن به جای نشاسته و مواد طبیعی محلول در آب که نسبتاً گران ‌قیمت هستند، مانند آلژینات سدیم ، حنزه ایرلندی ، صمغ تراگاکانت و ژلاتین استفاده می‌ گردد.

ویژگی‌ های کاربردی CMC
علاوه بر غلظت بخشی ، چسبندگی و ایجاد استحکام ، عامل انتشار ، عامل نگهدارنده آب ،حفظ حالت کلوییدی ، تثبیت کننده ، عامل تعلیق‌ساز ، امولسیون ‌ساز و عامل تشکیل لایه است. به دلیل ویژگی های متنوع ، CMC در طیف گسترده‌ ای استفاده می‌ شود. این ماده به سرعت در آب سرد و گرم حل می‌ شود و اساساً در مواردی که کنترل ویسکوزیته هدف ‌باشد از این ماده استفاده می‌گردد زیرا CMC حتی در حضور یون کلسیم نیز ژل تشکیل نمی‌ دهد. این که این ماده عامل کنترل ویسکوزیته است باعث شده تا از آن به عنوان غلظت‌ دهنده ، تثبیت‌کننده ، امولسیون ‌ساز (مانند پروتئین شیر) و عامل تعلیق ساز بهره جست.

خواص فیزیکی:

 

  1. حلالیت
  2. ویسکوزیته در محلول
  3. فعالیت سطحی
  4. خواص ترموپلاستیکی
  5. پایداری (در مقابل تخریبات بیولوژیکی، گرما، هیدرولیز و اکسیداسیون)

دلایل تکنولوژیکی برای استفاده از آن:

  1. غلظت بسیار اندکی لازم است.
  2. انواع گریدهای آن با ویژگی‌ های سازگار یافته برای مصارف گوناگون قابل تولید می ‌باشد.
  3. بدون مزه و بو و بی رنگ می‌ باشد.
  4. نسبت به محصولات طبیعی اصلاح نیافته مقاومت بیشتری در مقابل میکروب ‌ها دارد.
  5. توانایی حفظ ویژگی ‌ها در شرایط متغیر را دارا است.
  6. حلالیت بالا حتی در آب سرد دارد.
  7. عامل ناروانی و غلیظ‌ کننده می‌ باشد.
  8. توانایی ایجاد تعلیق پایدار دارد.
  9. امولسیفایر بودن
  10. تشکیل لایه محافظ
  11. بهبود ویژگی های رئولوژی (تغییر شکل ماده)
  12. جلوگیری از رشد کریستال ‌ها
  13. جلوگیری از انعقاد محصولات دارای نشاسته
  14. جلوگیری از نرم و سفت شدن
  15. اصلاح ساختار و بافت
  16. حجیم‌ کننده

کاربردهای مهم کربوکسی متیل سلولز (CMC) در صنایع:

  1. در صنایع غذایی جهت تولید برخی فرآورده های غذایی
  2. در صنعت داروسازی و پزشکی
  3. تهیه رنگ و رزین
  4. جهت تولید رونمای ساختمان ها
  5. در صنعت تولید چسب
  6. در صنعت نساجی
  7. صنایع چاپ و تکمیل پارچه ها
  8. تولید سرامیک و کاشی
  9. در صنعت تولید کاغذ
  10. جهت الکترود جوشکاری
  11. در صنعت فرش و موکت
  12. در تولید تخته های چند لایه
  13. در صنعت تهیه چرم مصنوعی و مواد آرایشی
  14. جهت تهیه برخی سموم و آفت کش ها