نشادر چیست و کجا کاربرد دارد؟

نشادر چیست و کجا کاربرد دارد؟

 

تعریف نشادر:

نشادر یک ترکیب غیر آلی است. نمک سفید بلوری با قابلیت بالای حل شدن در آب ، محلول آمونیوم کلرید یک اسید ملایم است. این محصول واکنش هیدروکلریک اسید و آمونیاک است.

 

فرمول شیمیایی و نام های دیگر نشادر:

نام های دیگر: آمونیوم کلرید، آمونیوم کلراید.
فرمول شیمیایی: NH4CL

 

روش تولید نشادر

برای تولید کلرید آمونیوم از روش سالوی استفاده می شود. برای این منظور از طریق کاهش آمونیاک به روش های صنعتی خاصی سود برده می شوید. نشادر به روش صنعتی از ترکیب امونیاک NH3 با گاز کلرید هیدروژن یا محلول اسید هیدروکلریک تولید می شود:

 

NH3 + HCl → NH4Cl

 

همچنین این ماده به صورت طبیعی در محیط های آتشفشانی یافت می شود که آن را با نام آمونیاک می شناسند.

 

 

کاربردهای نشادر:

  • در صنعت نساجی و چرم در رنگرزی استفاده می شود ، برنزه چاپ پارچه و پنبه به درخشش.
  • از این ماده برای تهیه مواد منفجره سنگ معدن استفاده می شود.
  • در تهیه پودرهای شستشو ، برای زدودن برف
  • برای مخلوط های انجمادی ، در صنایع گالوانیزه گرم
  • در صنعت باطریسازی
  • در صنعت آبکاری
  • در صنعت گالوانیزه
  • به عنوان ماده افزودنی برای سرعت بخشیدن به تثبیت در عکاسی
  • به عنوان کود ، ماده تثبیت کننده رنگ و چاپ ، در تهیه ترکیبات آمونیوم
  • در کارهای قلم زنی جهت فرونشاندن شعله
  • در داروسازی و دامپزشکی برای پاک سازی آهن های لحیم شده.

سوربیتول چیست و چه کاربردی دارد؟

سوربیتول یک الکل پلی هیدریک می باشد و در طبیعت به طور گسترده ای توزیع شده است غنی ترین منبع سوربیتول دانه های سماق کوهی (Rowan or maintain Ash berry) می باشد . اما فراورده طبیعی و دست نخورده آن از نظر تجارتی ارزشی ندارد .این ماده هم اکنون توسط احیاء شیمیایی گلوکز (دکستروز ) تهیه می شود .

 

سوربیتول بر خلاف ساخارین  وسیکلاماتها ماده با ارزشی در ساخت شکلاتهای دیابتی و شیرینهای دیابتی می باشد. مقدار شیرینی این ماده به حجم استفاده شده از آن بستگی دارد. واز این حیث، این ماده تقریباً مشابه گلوکز است. سوربیتول در شکل تجارتی به فرم کریستال و شربت بوده و فرم کریستالی آن برای ساخت شکلات استفاده می  شود.

 

سوربیتول یک الکل جاذب الرطوبه است و درجه شیرینی آن تقریباً نصف درجه شیرینی ساکارز می باشد این ماده به عنوان یک شیرین کننده یرای غذاهای افراد دیابتی و غذاهای کنسروشده و همچنین به عنوان یک نرم کننده و ماده ای که رطوبت را به خود جذب می کند. در کنسرو شده و همچنین به عوان یک نرم کننده و ماده ای که رطوبت را به خود جذب می کند در کنسروها استفاده می شود به طوریکه این ماده به شکل شربتی با غلظت ۷۰%  به مقدار ۵ تا ۱۵ درصد اضافه می شود.

 

سوربیتول بوسیله احیاء الکتروشیمیایی تهیه شده، اما توده سوربیتول بوسیله هیدروژناسیون کاتالیتیکی گلوکز ساخته می شود. سوربیتول در بدن مصرف شده و ۹۸% سوربیتول موجود در غذا هضم شده و ۲۱% باقیمانده دفع می شود.

 

این ماده سمی نبوده، و در غذاهای افراد دیابتی ماده متشکله گلیکوژن و بنابراین گلوکز است. سوربیتول در محصولات دارویی و لوازم آرایشی و بهداشتی مختلف مثل خمیر دندان نیز استفاده می شود.

 

از جمله قندهای الکلی و پلی هیدریک الکلهای دیگر که در مواد رژیمی یا برای بعضی از منظورهای تکنیکی استفاده می شوند عبارتند از : گزیلیتول، مانیتول، مالتولوز، ایزومالتولوز، مالتیتول، ایزومالتیتول، لاکتوز، و لاکتیتول. بعضی از آنها عموماً در صنایع غذایی و دارویی استفاده می شوند، در حالیکه موارد استعمال بعضی از آنها توسعه یافته است .

 

برخی خواص و کاربردها

سوربیتول را نیز ممکن است، به جای گلیسیرین در فراورده های بیولوژیک جهت محافظت آنها بکار برد. سوربیتول به آسانی و بدون تجزیه شدن در شربتها، الکل و الکلهای چند هیدرکسیله حل شده، و به سهولت ساکارز تخمیر نمی گردد.

 

و معمولاً آن را به جای ساکارز همراه با ساخارین و سیکلاماتها در نوشابه های عاری از قند برای جلوگیری از چاقی و با آنتی هیستامینها، باربیتوریکها و آلکالوئیدها برای بهتر کردن طعم آنها به کار می برند در مقایسه با گلوکز، سوربیتول به آهستگی توسط نفوذ از روده جذب می شود و سوربیتول در کبد به سرعت متابولیزه می شود .

 

جذب کند قندهای الکلی دلیلی برای اثر ملینی آن است که اگر به مقدار زیاد مصرف شود این امر اتفاق می افتد . سوربیتول یک ماده ضد پوسیدگی یا ضد کرم خوردگی است . سوبیتول و قندهای الکلی دیگر به آسانی در آب حل شده و دارای مزه شیرین می باشد .

 

 

فرمول ساختمانی گسترده سوربیتول و شکل مولکولی آن به صورت زیر است :

 

CH2OH-HCOH-HCOH-HCOH-HCOH-CH2OH

 

 

دولسیتول، مانیتول، سوربیتول، و سایر قندهای الکلی به مقدار زیاد در نباتات پراکنده اند. سوربیتول یک قند ۶ الکلی است که آنرا از میوه های گیاه سوربوز اوکوپاریا Sorbus aucparia از خانواده روزاسه بدست می آورند.

 

تولید این ماده در جنگ جهانی اول به علت اهمیت هگزانیترات مانیتول به عنوان چاشنی برای فولمینات جیوه آغاز گردید. مانیتول را از گلوکز تهیه نموده،  و به عنوان محصول ثانویه مقدار قابل ملاحظه ای  سوربیتول تولید می گردد. که در آن زمان استفاده ازآن محدود بوده ،ولی امروزه سوربیتول به دو صورت محلول و متبلور به کار برده می شود.

 

سوربیتول را به عنوان عامل مرطوب کننده(Humectant) و شیرین کننده بخصوص برای افراد مبتلا به مرض قند به کار می برند. سوربیتول در تجارت تحت عنوان سوربو (Sorbo) موجود است .

 

سوربیتول در میوه های روزاسه (سیب ، میوه های هسته دار) بسیار وجود داشته، و به منظور کاهش فعالیت آبی در غذاهای با رطوبت نسبی بالا و به عنوان نرم کننده و باز دارنده عمل کریستالیزاسیون استفاده می شود، و در طبیعت علاوه بر سیب در گالی و گوجه نیز یافت می شود.

 

غلظت  سوربیتول در آب سیب ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلی گرم در هر ۱۰۰ ملی لیتر است .  سوربیتول توسط Acetobacter xylinum  به L سوربوز که یک محصول واسطه برای برای سنتز تجارتی اسید اسکوربیک اکسید می شود . از اکسید کردن  سوربیتول ، فروکتوز تولید می شود . مقدار گلوکز و گالاکتوزی که از طریق دهان وارد بدن می شوند، سبب افزایش سریع قند خون شده و در نتیجه انسولین تولید می شود تمام مونوساکریدهای دیگر مقدمتاً توسط کبد سوخت و ساز می شوند و مستقیماً به حالت گلوکز یا انسولین آزاد اثر نمی کند بعد از جذب فروکتوز ، ترشح انسولین فقط ۵۰ درصد مقداری است که بعد از جذب گلوکز ترشح می شود . بنابراین قندهایی که استفاده آنها توسط افراد دیابتی منبع شده است عبارتند از گلوکز ، گالاکتوز ، لاکتوز و مالتوز.

 

تاریخچه علم شیمی و مواد شیمیایی

شیمی مطالعه ساختار، خواص، ترکیبات، و تغییر شکل مواد است. این علم مربوط به عناصر شیمیایی و ترکیبات شیمیایی می باشد، که شامل اتمها، مولکولها، و برهم‌کنش میان آنهاست.

 

واژه شیمی از قدمت زیادی برخوردار است. ریشه این نام از واژه کیمیاست. و خاستگاه واژه کیمیا از زبان فارسی باستان مشتق شده است. این واژه به همراه علوم آن به زبان عربی نوشته شد، و اروپاییان با این واژه و دانش آن از راه مسلمانان آشنا شدند، و این دانش را با نام alchemy شناختند. دانش شیمی به دو گرایش شیمی محض و شیمی کاربردی تقسیم می‌شود.

 

علم شیمی از ابتدا تا کنون به ۵ دوران تقسیم می‌شود

  1. دوران رشد کارهای تجربی
  2. دوران رشد جنبه‌های تئوری شیمی
  3. دوران کیمیا گری
  4. دوران اصل اتش
  5. دوران شیمی مدرن

 

تئوری اتمی پایه و اساس علم شیمی است. این تئوری بیان می‌دارد که تمام مواد از واحدهای بسیار کوچکی به نام اتم تشکیل شده‌اند. یکی از اصول و قوانینی که در مطرح شدن شیمی به عنوان یک علم تأثیر به‌سزایی داشته، اصل بقای جرم است. این قانون بیان می‌کند که در طول انجام یک واکنش شیمیایی معمولی، مقدار ماده تغییر نمی‌کند. (امروزه فیزیک مدرن ثابت کرده که در واقع این انرژی است که بدون تغییر می‌ماند و همچنین انرژی و جرم با یکدیگر رابطه دارند.)

این مطلب به طور ساده به این معنی است، که اگر ده‌هزار اتم داشته باشیم، و مقدار زیادی واکنش شیمیایی انجام پذیرد، در پایان ما همچنان بطور دقیق ده‌هزار اتم خواهیم داشت. اگر انرژی از دست رفته یا به‌دست‌آمده را مد نظر قرار دهیم، مقدار جرم نیز تغییر نمی‌کند.

شیمی کنش و واکنش میان اتم‌ها را به تنهایی یا در بیشتر موارد به‌همراه دیگر اتم‌ها و به‌صورت یون یا مولکول و یا ترکیبات مولکولی بررسی می‌کند.

این اتم‌ها اغلب با اتم‌های دیگر واکنش‌هایی را انجام می‌دهند. (برای نمونه زمانی‌که آتش چوب را می‌سوزاند واکنشی است بین اتم‌های اکسیژن موجود در هوا که نور بر روی مواد شیمیایی فیلم عکاسی ایجاد می‌کند شکل می‌گیرد).

 

 

یکی از یافته‌های بنیادین و جالب دانش شیمی این بوده‌است که اتم‌ها روی‌هم‌رفته همیشه به نسبت برابر با یکدیگر ترکیب می‌شوند. سیلیس دارای ساختمانی است که نسبت اتم‌های سیلیسیوم به اکسیژن در آن یک به دو است. امروزه ثابت شده‌است که استثناهایی در زمینه قانون نسبت‌های معین وجود دارد (مواد غیر استوکیومتری).

یکی دیگر از یافته‌های کلیدی شیمی این بود که زمانی که یک واکنش شیمیایی مشخص رخ می‌دهد، مقدار انرژی که بدست می‌آید یا از دست می‌رود همواره یکسان است. این امر ما را به مفاهیم مهمی مانند تعادل ، ترمودینامیک می‌رساند.

شیمی فیزیک بر پایه فیزیک پیشرفته (مدرن) بنا شده‌است. اصولاً می‌توان تمام سیستم‌های شیمیایی را با استفاده از تئوری مکانیک کوانتوم شرح داد. این تئوری از لحاظ ریاضی پیچیده بوده و عمیقاً شهودی است. به هر حال در عمل و بطور واقعی تنها بررسی سیستم‌های ساده شیمیایی قابل بررسی با مفاهیم مکانیکی کوانتوم امکان‌پذیر است، و در اکثر مواقع باید از تقریب استفاده کرد(مانند تئوری کاری دانسیته).

 

بنابراین درک کامل مکانیک کوانتوم برای تمامی مباحث شیمی کاربرد ندارد؛ زیرا نتایج مهم این تئوری (بخصوص اربیتال اتمی) با استفاده از مفاهیم ساده‌تری قابل درک و به‌کارگیری هستند.

با اینکه در بسیاری موارد ممکن است مکانیک کوانتوم نادیده گرفته شود، مفهوم اساسی که پشت آن است، یعنی کوانتومی کردن انرژی، چنین نیست. شیمی‌دان‌ها برای بکارگیری کلیه روش‌های طیف نمایی به آثار و نتایج کوانتوم وابسته‌اند، هرچند که ممکن است بسیاری از آنها از این امر آگاه نباشند. علم فیزیک هم ممکن است مورد بی توجهی واقع شود، اما به هر حال برآیند نهایی آن (مانند رزونانس مغناطیسی هسته‌ای) پژوهیده و مطالعه می‌شود.

یکی دیگر از تئوری‌های اصلی فیزیک مدرن که نباید نادیده گرفته شود نظریه نسبیت است. این نظریه که از دیدگاه ریاضی پیچیده‌است، شرح کامل فیزیکی علم شیمی است. مفاهیم نسبیتی تنها در برخی از محاسبات خیلی دقیق ساختمان هسته، به‌ویژه در عناصر سنگین‌تر، کاربرد دارند و در عمل تقریباً با شیمی پیوند ندارند.

 

 

بخش‌های اصلی دانش شیمی عبارت‌اند از:

* شیمی تجزیه، که به تعیین ترکیبات مواد و اجزای تشکیل دهنده آن‌ها می‌پردازد.

* شیمی آلی، که به مطالعه ترکیبات کربن‌دار، غیر از ترکیباتی چون دو اکسید کربن (دی اکسید کربن) می‌پردازد.

* شیمی معدنی، که به اکثریت عناصری که در شیمی آلی روی آنها تاکید نشده و برخی خواص مولکولها می‌پردازد.

* شیمی فیزیک، که پایه و اساس کلیهٔ شاخه‌های دیگر را تشکیل می‌دهد، و شامل ویژگی‌های فیزیکی مواد و ابزار تئوری بررسی آنهاست.

 

دیگر رشته‌های مطالعاتی و شاخه‌های تخصصی که با شیمی پیوند دارند عبارت‌اند از: علم مواد، مهندسی شیمی، شیمی بسپار، شیمی محیط زیست و داروسازی.

 

 

 

برخی از شاخه‌های علوم شیمی عبارتنداز:

  • شیمی آلی
  • شیمی معدنی
  • شیمی تجزیه
  • شیمی فیزیک
  • نانو شیمی
  • فیتو شیمی
  • شیمی کاربردی
  • شیمی دارویی
  • زیست‌شیمی (بیوشیمی)
  • رادیو شیمی